Migawki

Zarys fizjologii rozrodu królików

Króliki ze względu na wielu wrogów w środowisku naturalnym rozmnażają się bardzo intensywnie. W ciągu roku mogą wydać potomstwo nawet ośmiokrotnie.
Króliki udomowione zależnie od rasy dojrzałość płciową osiągają w wieku czterech do sześciu miesięcy. Istnieje również inna kwalifikacja polegająca na używaniu do rozpłodu samic, które osiągnęły minimum 75-80% masy ciała zwierząt dorosłych swojej rasy. Rasy małe i karzełki mogą być zakwalifikowane do hodowli w wieku 6-7 miesięcy, rasy średnie 8-9 miesiąca, rasy duże w wieku 10-11 miesiąca.
Hodowla królików i jej opłacalność zależy więc od ilości wykotów w ciągu roku.
U samic występuje 16 dniowy cykl płciowy, który niejednokrotnie jest trudny do zauważenia.
Gotowość do przyjęcia samca objawia się rują. Samice w okresie rui są niespokojne, noszą w zębach ściółkę, często się moczą i przy głaskaniu unoszą zad.
Jednorazowe krycie najczęściej wystarcza do zapłodnienia, a ewentualne krycie kontrolne można powtórzyć po kilku godzinach. Krycie po kilku dniach jest bezcelowe, gdyż samica w tym czasie nie da się pokryć.
Możliwa jest też mechaniczna inseminacja samic, rzadko spotykana w hodowlach amatorskich.Chcąc dobrze prowadzić hodowlę, należy zapoznać się z podstawami fizjologii rozrodu królików, dlatego zdecydowałem się na napisanie krótkiego streszczenia tego procesu. Po urodzeniu jądra samców rozwijają się wolniej niż inne narządy i dopiero w wieku 5 tygodni następuje szybszy ich wzrost. Między 40-50 dniem życia u samca rozpoczyna się proces spermatogenezy. Pierwsze krycia samce usiłują wykonać w 60-70 dniu, a w około 84 swoją aktywność rozpoczynają kanaliki nasienne. Pierwsze nasienie może pojawić się w okolicach 100 dnia jednak jest go zbyt mało, a plemniki pojawiają się w ejakulacie w wieku 110 dni. Tak więc do pierwszego krycia należy użyć samce w wieku 135-140 dni życia.
Objętość ejakulatu samca wynosi 0,3-0,6 ml, przy ilości plemników 150-500 mln/ml. Podwójne krycie jest celowe dlatego, że pierwsze traktowane jest jako przygotowawcze do drugiego, w którym znacznie zmniejsza się objętość nasienia lecz wzrasta koncentracja plemników. Całkowita ilość plemników w drugim kryciu jest większa niż w pierwszym. W następnych kryciach skuteczność się zmniejsza aż do zera. Podsumowując; najefektywniejsze są krycia, gdy samiec kryje regularnie raz dziennie.
Dojrzewanie gonad samicy rozpoczyna się w 21 dniu życia zarodkowego i trwa do urodzenia. Pęcherzyki jajnikowe u samic pojawiają się w 13 dniu od urodzenia, a w 65-70 dniu osiągają dojrzałość. Samice w 10-12 tygodniu są gotowe do rozrodu, jednak nie następuje jeszcze owulacja w pęcherzykach jajnikowych.
Termin osiągnięcia dojrzałości płciowej przez samice królików jest zależny od czynników takich jak:
- przynależność do rasy ( rasy średnie- 4-6 miesięcy, rasy duże- 5-8 miesięcy),
- rozwój osobniczy ( szybszy wzrost królików, szybsza dojrzałość płciowa).
Samica jeśli jest w rui, dopuszcza samca. W czasie krycia dochodzi do owulacji prowokowanej, kiedy to następuje uwolnienie komórki jajowej. U królików może także dochodzić do krycia w czasie drugiej fazy ciąży ( nie ma miejsca jak u zajęcy zjawisko super ciąży, czyli koegzystencji dwóch ciąż o różnym zaawansowaniu). Nie można więc na podstawie akceptacji lub nie samca, stwierdzić czy samica jest w ciąży.
W chwili owulacji pęcherzyk jajnikowy pęka i zostaje uwolniona komórka jajowa, która zostaje zapłodniona po około1,5 godzinie od owulacji. Plemniki  zmagazynowane w górnej części pochwy wędrują  do macicy i tylko 1% osiąga cel, reszta ginie przy pokonywaniu np. szyjki macicy. Zapłodniona komórka jajowa (zygota) dociera do macicy w 72 godziny od owulacji. W czasie wędrówki po jajowodzie zygota zaczyna się dzielić i implantacja następuje w około siódmym dniu.  Po dotarciu do macicy następuje rozłożenie równomierne zarodków w obu rogach macicy. Nigdy nie następuje przemieszczanie się zarodków między rogami macicy. W trakcie trwania ciąży ma miejsce utrata embrionów i z całej liczby komórek jajowych tylko z 60-70% urodzą się młode króliki. Uwolnione komórki jajowe- nie zapłodnione mogą być przyczyną pseudo ciąży, która trwać może około 15-17 dni.
Pod koniec ciąży samica buduje gniazdo z własnych włosów i słomy. Ciąża trwa 31-32 dni. Poród ma miejsce najczęściej w nocy lub nad ranem i trwa 15-30 minut, w zależności od wielkości miotu. Królice rodzą od jednego do kilkunastu młodych, najczęściej 3-12 sztuk.
Po porodzie macica samicy szybko się obkurcza i po 48 godzinach zmniejsza się o ponad 50%.  W wyniku stymulacji gruczołu mlekowego przez młode dochodzi do wydzielania tego hormonu krótkimi seriami umożliwiającymi pobieranie mleka przez ssanie. Dzienna produkcja mleka przez matkę wynosi 30-50 g w dwóch pierwszych dniach i wzrasta do 200-250 g  w końcowym okresie laktacji trwającym trzy tygodnie. Wydalanie mleka jest proporcjonalne do liczebności miotu.
Mleko samic królików w porównaniu do krowiego jest dużo bogatsze. Mleko królicy zawiera dwa razy więcej suchej masy, cztery razy więcej białka, dwa razy więcej tłuszczu i trzykrotnie związków mineralnych. Zawartość cukru (laktozy) jest sześciokrotnie mniejsza.
Istnieje bardzo duża współzależność pomiędzy ilością wyprodukowanego mleka a przyrostem masy miotu w okresie laktacji.

 
Start arrow Artykuły arrow Podstawy genetyki w hodowli królikow rasowych
Podstawy genetyki w hodowli królikow rasowych
Redaktor: Stefan   
20.11.2008.
Podstawy genetyki w hodowli królików rasowych.

     Hodowanie królików rasowych to poza niewątpliwą przyjemnością- obowiązek ciągłego doskonalenia materiału hodowlanego. W naszym kraju ocenie podlegają ;
    - masa ciała,
    - budowa ciała,
    - typ rasowy,
    -jakość okrywy włosowej,
    - barwa okrywy włosowej,
    - specyficzne cechy rasowe.
Głównie te cechy wszyscy hodowcy bacznie obserwują u swoich podopiecznych, starają się by były jak najbliższe wzorca, chcą je doskonalić. Zasadniczy wpływ na cechy rasowe ma dziedziczenie ich po rodzicach, czyli genetyczne przekazywanie potomstwu. Naszym zadaniem jest takie prowadzenie pracy hodowlanej, aby w obrębie rasy a następnie linii uzyskać króliki zbliżone do ideału. Dokonać tego możemy na drodze odpowiednich kojarzeń i selekcji w stadzie czyli poprzez genetyczne kierunkowanie naszej hodowli.
      Jądra komórkowe w komórkach ciała zawierają chromosomy decydujące o ich właściwościach genetycznych. Na tych chromosomach w odpowiednich miejscach umieszczone są geny, które decydują o sile ujawniania się cech, których dotyczą. W jądrach komórkowych chromosomy występują w formie podwójnej-diploidalnej, natomiast w komórkach rozrodczych (komórki jajowe, plemniki) w formie pojedynczej-haploidalnej.
Po zapłodnieniu następuje połączenie komórek rozrodczych, czyli chromosomy komórki jajowej w formie haploidalnej X łączą się z chromosomami plemnika w formie haploidalnej Y tworząc nową komórkę „XY” zwaną zygotą, która jest komórką diploidalną (X+Y) i początkiem nowego życia.
Na przykładzie barwy okrywy włosowej wyjaśnijmy proces przekazywania tej cechy przez rodziców. Króliki A i B mają czarną okrywę włosową. U królika A obydwa chromosomy warunkujące czarną barwę okrywy mają takie same geny, w tym samym miejscu- jest on homozygotyczny pod względem barwy okrywy.
U drugiego królika B w tym samym miejscu na obu chromosomach występują różne geny- jeden decydujący o czarnej barwie okrywy, a drugi o białej – jest on heterozygotyczny pod względem barwy okrywy. Królik A ma identyczny fenotyp (barwa okrywy) i genotyp, a królik B fenotyp i genotyp różne, jednak również czarną okrywę włosową. Oznacza to, że gen odpowiadający za barwę czarną  zwyciężył gen odpowiadający za barwę białą. Gen odpowiadający za barwę czarną jest dominujący, a gen odpowiadający za barwę białą recesywny.
 Jeżeli skojarzymy ze sobą dwa króliki, u których połączenie chromosomów nastąpi tak iż geny odpowiadające za barwę okrywy umieszczone w tym samym miejscu nie będą względem siebie dominujące to dziedziczenie barwy okrywy włosowej nastąpi w ten sposób;  
       Dwa króliki homozygotyczne, jeden pod względem czarnej barwy okrywy  i drugi pod względem białej barwy okrywy . Potomstwo przejmie pośrednią barwę okrywy włosowej.
Jeżeli dalej skojarzymy potomstwo między sobą to w drugim pokoleniu z miotu czterech sztuk: jeden królik będzie miał czarną barwę okrywy, za co odpowiadają geny barwy czarnej z obu chromosomów, drugi będzie miał białą okrywę, za co odpowiadają geny białe z obu chromosomów i dwa króliki będą miały barwę pośrednią za co odpowiadają gen czarny z jednego chromosomu i biały zlokalizowany  na drugim chromosomie. Sumując- w drugim pokoleniu proporcje rozkładają się następująco: 25% barwa czarna uwarunkowana homozygotycznie, 25% barwa biała uwarunkowana homozygotycznie i 50% barwa pośrednia uwarunkowana heterozygotycznie. Dziedziczenie takie nazywamy pośrednim.
        Dwa króliki homozygotyczne, jeden pod względem czarnej barwy okrywy uwarunkowany genami dominującymi i drugi pod względem białej barwy okrywy uwarunkowany genami recesywnymi. Potomstwo przejmie barwę okrywy czarną z heterozygotycznym układem genów (na jednym chromosomie dominujący gen barwy czarnej, na drugim recesywny gen barwy białej). Wniosek- gen dominujący wyklucza gen recesywny w układzie heterozygotycznym. Jeżeli dalej skojarzymy potomstwo między sobą to w drugim pokoleniu w miocie otrzymamy: 75% z czarną okrywą, (w tym 25% uwarunkowane homozygotycznie genami dominującymi i 50% uwarunkowane heterozygotycznie) i 25% z białą okrywą uwarunkowane homozygotycznie z recesywnych genów. Dziedziczenie takie nazywamy dominacyjnym.
W obu przykładach w drugim pokoleniu rozkład genetyczny przedstawia się jak: 1:2:1.
Różnica polega na tym, że przy kojarzeniu pośrednim otrzymujemy trzy fenotypy barwy okrywy włosowej, natomiast przy dziedziczeniu dominacyjnym dwa fenotypy barwy okrywy.  
    Przykłady, które zaprezentowałem dotyczą kojarzeń w pokrewieństwie tzn. rodziców z dziećmi i rodzeństwa między sobą. W hodowlach królików rasowych ma to duże znaczenie, gdyż prowadzi do wyselekcjonowania osobników o cechach szczególnie pożądanych lub na drodze kojarzeń otrzymania osobników o szczególnie pozytywnych cechach. Ważne jest odpowiednie kontrolowanie kojarzeń krewniaczych. Nadmierne spokrewnienie przyniesie więcej strat niż pożytku. Po jednokrotnym kojarzeniu w pokrewieństwie (rodzeństwo między sobą, rodzice-dzieci) należy „odświeżyć krew” wprowadzając nie spokrewnione osobniki.
W hodowlach można prowadzić kojarzenia krewniacze w obrębie rasy i linii, a następnie doprowadzać do kojarzeń międzyliniowych wśród wyselekcjonowanych osobników o szczególnie pożądanych cechach.
Temat kojarzeń w pokrewieństwie jest wśród hodowców tematem kontrowersyjnym, jednak uważam, że tylko w taki sposób można utrzymać i doskonalić nasze króliki. Podstawą naszej pracy hodowlanej  musi być hodowanie królików rasowych i z tego powodu musimy utrwalać fenotypy hodowanych ras.
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Imieniny

19 Stycznia 2018
Piątek
Imieniny obchodzą:
Andrzej, Bernard,
Erwin, Erwina,
Eufemia, Henryk,
Kanut, Mariusz,
Marta, Matylda,
Mechtylda, Pia,
Racimir, Sara
Do końca roku zostało 347 dni.
© 2018 Królikarz Polski ::
- www.krolikarzpolski.pl -