Migawki

Króliki- praca hodowlana cz.II


    Po dokonaniu kontroli użytkowości zwierząt i przeprowadzeniu selekcji hodowca musi dokonać doboru  par do rozpłodu. Zwierzęta gospodarskie ze względu na swoją poligamiczność nie są dosłownie dobierane parami lecz na jednego samca może przypadać kilka samic (przy zapładnianiu przez inseminację kilkanaście). Pary tworzą się u zwierząt monogamicznych, natomiast u królików „para” ma miejsce w momencie  pokrycia samicy przez określonego samca.
W stanie dzikim króliki rozmnażają się na zasadzie panmiksji czyli losowego doboru, w hodowli zaś musi to być przemyślana  praca obliczona na doskonalenie cech założonych przez hodowcę.
Króliki dobrane do rozpłodu mogą być homogeniczne lub heterogeniczne.
W pierwszym przypadku oba osobniki są do siebie genetycznie podobne i wcale nie muszą być spokrewnione. Mogą to być króliki, które od pokoleń były selekcjonowane na geny wytypowane przez hodowcę, a tym samym posiadające wiele genów identycznych. W przypadkach takich u potomstwa wzrastać będzie homozygotyczność i mioty będą bardziej wyrównane- mniejsza zmienność genetyczna niż u par heterogenicznych.
W hodowlach królików rasowych, gdzie zwraca się uwagę na wysoką wartość genetyczną populacji stada podstawowego większość jest wynikiem selekcji, a nie kojarzeń w pokrewieństwie. Jest to słuszne z tego względu, że potomstwo homozygotyczne w parach genów wyznaczających pożądane cechy fenotypowe będzie mogło być rodzicami następnych pokoleń zapewniając przekazywanie zakładanych cech swoim dzieciom.
Pary heterogeniczne powodują skutki odwrotne. Wprawdzie mioty ich cechują wyższe wartości genetyczne od doboru losowego, jednak potomstwo jest mniej wyrównane. W większości hodowli, gdzie nie prowadzi się pracy hodowlanej zjawiskiem codziennym jest dobór heterogenicznych par, gdzie samiec jako osobnik poddawany ostrzejszej selekcji posiada wyższą wartość genetyczną niż samica. W hodowlach takich nie prowadzi się też doborów krewniaczych.
W doborze par do rozpłodu musimy uwzględniać kryteria takie jak:
-    rasa,
-    pochodzenie,
-    wartość genetyczna,
-    wiek,
-    konstytucja organizmu,
-    genetyczne markery.
Kryteria te stosujemy po przeprowadzonych ocenach i selekcji, a więc po zatrzymaniu w ich wyniku osobników posiadających cechy fenotypowe i genotypowe preferowane przez hodowcę.
Dobór ze względu na rasę jest ważny, ponieważ hodowca musi podjąć decyzję czy zamierza hodować króliki w czystości rasy, czy dobierać osobniki różnych ras pod kątem użytkowości zwierząt. Osobiście jestem zwolennikiem hodowli w czystości rasy i pod tym kątem kieruję swoją hodowlą.
Kryterium pochodzenia królików musi być brane pod uwagę przy doborze do kojarzeń krewniaczych lub nie spokrewnionych.
Wartość genetyczna to bardzo ważne kryterium. Hodowca powinien szczególnie badać ten aspekt. Chcemy osiągnąć potomstwo lepsze pod względem cech preferowanych. Osobniki heterozygotyczne dadzą nam potomstwo różne, ponieważ nie wystąpi sumujące się działanie genów lub mogą zadziałać czynniki środowiskowe wpływające na inny od oczekiwanego wynik. W hodowli rasowej musimy dokładnie przyglądać się potomstwu i ich rodzicom by móc ocenić genotyp królików. Cechy fenotypowe mogą być mylące a wielu hodowców przekonało się, że po rekordzistach rodzicach otrzymywali mierne potomstwo.
Wiek rodziców jest ważny ze względu na podział jądra komórkowego powstającej gamety. U królików młodych i zbyt starych częściej występują zaburzenia podziałów komórek.
Konstytucja hodowlana to kryterium związane z przeżywalnością królików, z możliwością przetrwania w różnych warunkach inwentarskich nie zawsze prawidłowo przystosowanych dla hodowanych zwierząt. Należy w miarę możliwości dobierać pary wychowane w tych samych lub podobnych warunkach środowiskowych. Ich genotypy sprawdzone w danej hodowli mają szansę dać potomstwo równie dzielnie sprawujące się w tej hodowli.
Temat markerów genetycznych to proces dla naukowców i badaczy. Zainteresowanym mogę podpowiedzieć pewne możliwości rozwiązań, jednak praktycznie w hodowlach nie zalecałbym podejmowania prób.

Dobór par do rozpłodu to zagadnienie bardzo ważne. Jedną z ważniejszych spraw jest wartość genetyczna królików. Zły dobór lub dobieranie bezplanowe mogą doprowadzić do strat, gdyż brak obserwacji, selekcji może pogłębiać odwrotną od oczekiwanej wartość fenotypową stada. Naprawa popełnionych błędów jest pracochłonna i czasochłonna.
 
Start arrow Artykuły arrow Zarys fizjologii rozrodu królików
Zarys fizjologii rozrodu królików
Redaktor: Stefan   
15.12.2008.

Króliki ze względu na wielu wrogów w środowisku naturalnym rozmnażają się bardzo intensywnie. W ciągu roku mogą wydać potomstwo nawet ośmiokrotnie.
Króliki udomowione zależnie od rasy dojrzałość płciową osiągają w wieku czterech do sześciu miesięcy. Istnieje również inna kwalifikacja polegająca na używaniu do rozpłodu samic, które osiągnęły minimum 75-80% masy ciała zwierząt dorosłych swojej rasy. Rasy małe i karzełki mogą być zakwalifikowane do hodowli w wieku 6-7 miesięcy, rasy średnie 8-9 miesiąca, rasy duże w wieku 10-11 miesiąca.
Hodowla królików i jej opłacalność zależy więc od ilości wykotów w ciągu roku.
U samic występuje 16 dniowy cykl płciowy, który niejednokrotnie jest trudny do zauważenia.
Gotowość do przyjęcia samca objawia się rują. Samice w okresie rui są niespokojne, noszą w zębach ściółkę, często się moczą i przy głaskaniu unoszą zad.
Jednorazowe krycie najczęściej wystarcza do zapłodnienia, a ewentualne krycie kontrolne można powtórzyć po kilku godzinach. Krycie po kilku dniach jest bezcelowe, gdyż samica w tym czasie nie da się pokryć.
Możliwa jest też mechaniczna inseminacja samic, rzadko spotykana w hodowlach amatorskich.Chcąc dobrze prowadzić hodowlę, należy zapoznać się z podstawami fizjologii rozrodu królików, dlatego zdecydowałem się na napisanie krótkiego streszczenia tego procesu. Po urodzeniu jądra samców rozwijają się wolniej niż inne narządy i dopiero w wieku 5 tygodni następuje szybszy ich wzrost. Między 40-50 dniem życia u samca rozpoczyna się proces spermatogenezy. Pierwsze krycia samce usiłują wykonać w 60-70 dniu, a w około 84 swoją aktywność rozpoczynają kanaliki nasienne. Pierwsze nasienie może pojawić się w okolicach 100 dnia jednak jest go zbyt mało, a plemniki pojawiają się w ejakulacie w wieku 110 dni. Tak więc do pierwszego krycia należy użyć samce w wieku 135-140 dni życia.
Objętość ejakulatu samca wynosi 0,3-0,6 ml, przy ilości plemników 150-500 mln/ml. Podwójne krycie jest celowe dlatego, że pierwsze traktowane jest jako przygotowawcze do drugiego, w którym znacznie zmniejsza się objętość nasienia lecz wzrasta koncentracja plemników. Całkowita ilość plemników w drugim kryciu jest większa niż w pierwszym. W następnych kryciach skuteczność się zmniejsza aż do zera. Podsumowując; najefektywniejsze są krycia, gdy samiec kryje regularnie raz dziennie.
Dojrzewanie gonad samicy rozpoczyna się w 21 dniu życia zarodkowego i trwa do urodzenia. Pęcherzyki jajnikowe u samic pojawiają się w 13 dniu od urodzenia, a w 65-70 dniu osiągają dojrzałość. Samice w 10-12 tygodniu są gotowe do rozrodu, jednak nie następuje jeszcze owulacja w pęcherzykach jajnikowych.
Termin osiągnięcia dojrzałości płciowej przez samice królików jest zależny od czynników takich jak:
- przynależność do rasy ( rasy średnie- 4-6 miesięcy, rasy duże- 5-8 miesięcy),
- rozwój osobniczy ( szybszy wzrost królików, szybsza dojrzałość płciowa).
Samica jeśli jest w rui, dopuszcza samca. W czasie krycia dochodzi do owulacji prowokowanej, kiedy to następuje uwolnienie komórki jajowej. U królików może także dochodzić do krycia w czasie drugiej fazy ciąży ( nie ma miejsca jak u zajęcy zjawisko super ciąży, czyli koegzystencji dwóch ciąż o różnym zaawansowaniu). Nie można więc na podstawie akceptacji lub nie samca, stwierdzić czy samica jest w ciąży.
W chwili owulacji pęcherzyk jajnikowy pęka i zostaje uwolniona komórka jajowa, która zostaje zapłodniona po około1,5 godzinie od owulacji. Plemniki  zmagazynowane w górnej części pochwy wędrują  do macicy i tylko 1% osiąga cel, reszta ginie przy pokonywaniu np. szyjki macicy. Zapłodniona komórka jajowa (zygota) dociera do macicy w 72 godziny od owulacji. W czasie wędrówki po jajowodzie zygota zaczyna się dzielić i implantacja następuje w około siódmym dniu.  Po dotarciu do macicy następuje rozłożenie równomierne zarodków w obu rogach macicy. Nigdy nie następuje przemieszczanie się zarodków między rogami macicy. W trakcie trwania ciąży ma miejsce utrata embrionów i z całej liczby komórek jajowych tylko z 60-70% urodzą się młode króliki. Uwolnione komórki jajowe- nie zapłodnione mogą być przyczyną pseudo ciąży, która trwać może około 15-17 dni.
Pod koniec ciąży samica buduje gniazdo z własnych włosów i słomy. Ciąża trwa 31-32 dni. Poród ma miejsce najczęściej w nocy lub nad ranem i trwa 15-30 minut, w zależności od wielkości miotu. Królice rodzą od jednego do kilkunastu młodych, najczęściej 3-12 sztuk.
Po porodzie macica samicy szybko się obkurcza i po 48 godzinach zmniejsza się o ponad 50%.  W wyniku stymulacji gruczołu mlekowego przez młode dochodzi do wydzielania tego hormonu krótkimi seriami umożliwiającymi pobieranie mleka przez ssanie. Dzienna produkcja mleka przez matkę wynosi 30-50 g w dwóch pierwszych dniach i wzrasta do 200-250 g  w końcowym okresie laktacji trwającym trzy tygodnie. Wydalanie mleka jest proporcjonalne do liczebności miotu.
Mleko samic królików w porównaniu do krowiego jest dużo bogatsze. Mleko królicy zawiera dwa razy więcej suchej masy, cztery razy więcej białka, dwa razy więcej tłuszczu i trzykrotnie związków mineralnych. Zawartość cukru (laktozy) jest sześciokrotnie mniejsza.
Istnieje bardzo duża współzależność pomiędzy ilością wyprodukowanego mleka a przyrostem masy miotu w okresie laktacji.

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Imieniny

22 Stycznia 2018
Poniedziałek
Imieniny obchodzą:
Anastazy, Dobromysł,
Gaudencjusz,
Gaudenty, Marta,
Wincenty
Do końca roku zostało 344 dni.
© 2018 Królikarz Polski ::
- www.krolikarzpolski.pl -