Migawki

Króliki- praca hodowlana cz.II


    Po dokonaniu kontroli użytkowości zwierząt i przeprowadzeniu selekcji hodowca musi dokonać doboru  par do rozpłodu. Zwierzęta gospodarskie ze względu na swoją poligamiczność nie są dosłownie dobierane parami lecz na jednego samca może przypadać kilka samic (przy zapładnianiu przez inseminację kilkanaście). Pary tworzą się u zwierząt monogamicznych, natomiast u królików „para” ma miejsce w momencie  pokrycia samicy przez określonego samca.
W stanie dzikim króliki rozmnażają się na zasadzie panmiksji czyli losowego doboru, w hodowli zaś musi to być przemyślana  praca obliczona na doskonalenie cech założonych przez hodowcę.
Króliki dobrane do rozpłodu mogą być homogeniczne lub heterogeniczne.
W pierwszym przypadku oba osobniki są do siebie genetycznie podobne i wcale nie muszą być spokrewnione. Mogą to być króliki, które od pokoleń były selekcjonowane na geny wytypowane przez hodowcę, a tym samym posiadające wiele genów identycznych. W przypadkach takich u potomstwa wzrastać będzie homozygotyczność i mioty będą bardziej wyrównane- mniejsza zmienność genetyczna niż u par heterogenicznych.
W hodowlach królików rasowych, gdzie zwraca się uwagę na wysoką wartość genetyczną populacji stada podstawowego większość jest wynikiem selekcji, a nie kojarzeń w pokrewieństwie. Jest to słuszne z tego względu, że potomstwo homozygotyczne w parach genów wyznaczających pożądane cechy fenotypowe będzie mogło być rodzicami następnych pokoleń zapewniając przekazywanie zakładanych cech swoim dzieciom.
Pary heterogeniczne powodują skutki odwrotne. Wprawdzie mioty ich cechują wyższe wartości genetyczne od doboru losowego, jednak potomstwo jest mniej wyrównane. W większości hodowli, gdzie nie prowadzi się pracy hodowlanej zjawiskiem codziennym jest dobór heterogenicznych par, gdzie samiec jako osobnik poddawany ostrzejszej selekcji posiada wyższą wartość genetyczną niż samica. W hodowlach takich nie prowadzi się też doborów krewniaczych.
W doborze par do rozpłodu musimy uwzględniać kryteria takie jak:
-    rasa,
-    pochodzenie,
-    wartość genetyczna,
-    wiek,
-    konstytucja organizmu,
-    genetyczne markery.
Kryteria te stosujemy po przeprowadzonych ocenach i selekcji, a więc po zatrzymaniu w ich wyniku osobników posiadających cechy fenotypowe i genotypowe preferowane przez hodowcę.
Dobór ze względu na rasę jest ważny, ponieważ hodowca musi podjąć decyzję czy zamierza hodować króliki w czystości rasy, czy dobierać osobniki różnych ras pod kątem użytkowości zwierząt. Osobiście jestem zwolennikiem hodowli w czystości rasy i pod tym kątem kieruję swoją hodowlą.
Kryterium pochodzenia królików musi być brane pod uwagę przy doborze do kojarzeń krewniaczych lub nie spokrewnionych.
Wartość genetyczna to bardzo ważne kryterium. Hodowca powinien szczególnie badać ten aspekt. Chcemy osiągnąć potomstwo lepsze pod względem cech preferowanych. Osobniki heterozygotyczne dadzą nam potomstwo różne, ponieważ nie wystąpi sumujące się działanie genów lub mogą zadziałać czynniki środowiskowe wpływające na inny od oczekiwanego wynik. W hodowli rasowej musimy dokładnie przyglądać się potomstwu i ich rodzicom by móc ocenić genotyp królików. Cechy fenotypowe mogą być mylące a wielu hodowców przekonało się, że po rekordzistach rodzicach otrzymywali mierne potomstwo.
Wiek rodziców jest ważny ze względu na podział jądra komórkowego powstającej gamety. U królików młodych i zbyt starych częściej występują zaburzenia podziałów komórek.
Konstytucja hodowlana to kryterium związane z przeżywalnością królików, z możliwością przetrwania w różnych warunkach inwentarskich nie zawsze prawidłowo przystosowanych dla hodowanych zwierząt. Należy w miarę możliwości dobierać pary wychowane w tych samych lub podobnych warunkach środowiskowych. Ich genotypy sprawdzone w danej hodowli mają szansę dać potomstwo równie dzielnie sprawujące się w tej hodowli.
Temat markerów genetycznych to proces dla naukowców i badaczy. Zainteresowanym mogę podpowiedzieć pewne możliwości rozwiązań, jednak praktycznie w hodowlach nie zalecałbym podejmowania prób.

Dobór par do rozpłodu to zagadnienie bardzo ważne. Jedną z ważniejszych spraw jest wartość genetyczna królików. Zły dobór lub dobieranie bezplanowe mogą doprowadzić do strat, gdyż brak obserwacji, selekcji może pogłębiać odwrotną od oczekiwanej wartość fenotypową stada. Naprawa popełnionych błędów jest pracochłonna i czasochłonna.
 
Start arrow Artykuły arrow Kopulacja, ciąża i poród, mleczność samic.
Kopulacja, ciąża i poród, mleczność samic.
Redaktor: Stefan   
27.12.2008.

O zachowaniach samicy w czasie rui pisałem w poprzednim artykule. Ruja u samic trwa 5-6 dni a następnie stopniowo przechodzi w stan spokoju. Powtarza się ten cykl w odstępach 16 dniowych. Najłatwiejsze rozpoznanie rui to wygląd narządów płciowych. Na skutek dojrzewania pęcherzyków Graafa narządy rozwierają się i mają kolor ciemno różowy. Najlepsze efekty mają miejsce gdy do krycia dochodzi w okresie rui. Zawsze wkładamy samicę do klatki samca. Dobrym układem jest krycie młodej samicy przez starszego (doświadczonego) samca lub odwrotnie. Akt kopulacji trwa 3-5 minut. Skuteczny akt uznaje się gdy samiec przewraca się na bok z charakterystycznym piskiem. Można przeprowadzać tzw. krycie kontrolne czyli po 5 dniach wpuścić samicę do samca, jeżeli samica nie dopuszcza samca to znaczy, że krycie było skuteczne. Następną ruję samica ma w pierwszych dniach po wykocie i wówczas krycia są najbardziej skuteczne. Płodność samic zależna jest od cech dziedzicznych ale ważnymi czynnikami są: żywienie, stan fizjologiczny, oświetlenie i pora roku. Największą płodność królice mają wiosną; o około 8% większą niż latem i 11% niż jesienią oraz zimą.
Ciąża trwa u królic 31 dni. Przy miotach mniej licznych wykot może nastąpić później, a przy miotach bardzo licznych wcześniej. Rozpoznanie skutecznej ciąży możliwe jest w trzecim tygodniu. Pod koniec ciąży gruczoły mleczne są mocno nabrzmiałe i obserwujemy wyraźnie większy brzuch u samicy. 3-4 dni przed wykotem należy umieścić w klatce skrzynkę wykotową oraz zapewnić materiał do budowy gniazda. W razie występowania oznak budowy gniazda po 14-17 dniach można przyjąć, że ma miejsce ciąża urojona (rzekoma).
Poród u królików jest w zasadzie bezkonfliktowy. Trwa krótko a następuje nad ranem lub w nocy. Młode rodzą się ślepe, głuche, nieowłosione, bardzo wrażliwe na zimno i niedołężne.
Świetnie natomiast mają rozwinięty zmysł czucia i węchu oraz rozróżniają smak kwaśny i słodki. Masa ciała  noworodków wynosi 35-60 g, w zależności od wielkości miotu. Po 6-8 dniach następuje podwojenie masy a po 14 dniach młode ważą pięć razy więcej. W wieku 12-14 dni młode zaczynają widzieć, a po 3 tygodniach opuszczają gniazdo i samodzielnie zaczynają pobierać pokarm. U pierwiastek zdarza się, że miot jest porozrzucany po klatce. Należy wtedy próbować podrzucić młode do gniazda, a jeżeli nie przynosi to rezultatów  podrzucić innej karmiącej samicy. Po wykocie należy sprawdzić gniazdo (najlepiej pod nieobecność samicy). Młode powinny mieć gładką skórę, bez pofałdowań. Przy licznych miotach zachodzi obawa nie dokarmienia młodych. Gdy miot mamy zamiar przeznaczyć do celów hodowlanych, najrozsądniej jest pozostawić 6-8 królicząt. Właściwe karmienie i zdolność samicy zależy od jej kondycji i stanu odżywienia. Laktacja samic trwa wzrostowo trzy tygodnie a następnie zmniejsza się. Procesy te regulują się najlepiej u samic pokrytych (ciężarnych). Ilość produkowanego mleka zależy też od ilości wykotów. U pierworódek okres trwania laktacji jest krótszy, następnie wzrasta do siódmego wykotu i znowu maleje. Bardzo ważnym czynnikiem jest stosunek białka do energii w dawce żywieniowej samic. Powinien utrzymywać się w ilości 11,5-12,5 g białka na 100 kcal energii przemiennej. Nie powinno się podawać zbyt dużej ilości białka ponieważ samica go nie spożytkuje. Nie może zabraknąć w pokarmie samic karmiących włókna. Zapobiega ono zaburzeniom trawiennym i powinno mieć 11,5% udziału w dawce. Musimy zapewnić stały dostęp do wody. Na produkcję mleka wpływa też ilość młodych w miocie (im większy miot, tym więcej mleka). Właściwość procesów odkarmiania młodych kontrolujemy ważąc je w 21 dniu życia.

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Imieniny

27 Lipca 2017
Czwartek
Imieniny obchodzą:
Alfons, Alfonsyna,
Aureli, Julia,
Laurenty, Lilla,
Marta, Natalia,
Natalis, Pantaleon,
Rudolf, Rudolfa,
Rudolfina, Wszebor
Do końca roku zostało 158 dni.
© 2017 Królikarz Polski ::
- www.krolikarzpolski.pl -