Migawki

Cechy i zmienność okrywy włosowej
Hodowla królików rasowych zmusza nas do zaznajomienia się z zagadnieniami związanymi z okrywą włosową. Powinniśmy znać cechy okrywy włosowej jak i ich zmienność. W okrywie włosowej wyróżniamy włosy: przewodnie, ościste, przejściowe, puchowe i czuciowe (wibrysy). W rasach występuje pewna regularność występowania różnych typów włosów na skórze królików. Przeważnie wokół włosa ościstego rośnie kilka lub kilkanaście włosów puchowych a z kolei kilka takich zbiorowisk rośnie wokół włosa przewodniego. Włosy przewodnie i ościste tworzą okrywę włosową, natomiast włosy przejściowe i puchowe tworzą podszycie.
Najważniejsze cechy okrywy to: skład okrywy, wysokość i długość, gęstość, elastyczność, miękkość, puszystość, barwa, połysk i wyrównanie.
Skład okrywy to stosunek włosów okrywowych do podszyciowych lub ilość typów anatomicznych włosów w okrywie. Ważność tej cechy to wpływ na ciepłochronność, spilśnianie i puszystość okrywy. W ocenie fenotypu przeważa wzrokowa ocena składu chociaż możliwa jest także ilościowa (liczbowa) metoda oceny.
Wysokość i długość włosów jest uzależniona od rasy królików. Rozróżniamy króliki normalno włosowe, krótko włosowe (reksy) i długo włosowe ( angorskie, lisie). Cecha ta jest ważna ze względu na różnice w długościach i wysokościach włosów pokrywowych i podszyciowych.
Elastyczność (sprężystość) okrywy zależy od czasu w jakim włosy po zmianie położenia wrócą do stanu pierwotnego. Określa się tą cechę poprzez głaskanie lub uciskanie okrywy ręką. Okrywa nieelastyczna  jest mniej puszysta i zmierzwiona.
Gęstość jest bardzo ważną cechą i uzależnia puszystość okrywy. Określenie gęstości dokonuje się przez policzenie włosów na 1 cm2 powierzchni skóry. W ocenach genotypowych przyjmuje się wzrokową ocenę gęstości przy czym określamy okrywę jako gęstą, gdy po rozdmuchaniu widać mniej niż 10 mm2 skóry i jako rzadką przy większym widoku skóry.
Miękkość okrywy określa się dotykiem. Zależy od długości i grubości włosów okrywy. Miękkość spowodowana zbyt długimi włosami określamy jako okrywę „lejącą”.
Barwa okrywy włosowej to bardzo ważna cecha przy ocenach fenotypów królików. Cecha ta jest bardzo zróżnicowana i zależna całkowicie od ras i odmian barwnych w rasach. Różne barwy okrywy włosowej spowodowane są występowaniem w różnym stopniu pigmentu (melaniny). Wyróżniamy: eumelaninę (pigment brązowo-czarny) i feomelaninę (pigment czerwono-żółty), ich stopień występowania powoduje barwę okrywy włosowej. W ocenie zawsze oddzielnie bierzemy pod uwagę barwy pokrywy i podszycia. Przy hodowlach królików rasowych równie ważne są barwy pokrywy jak i podszycia, ich czystość, wielokrotnie strefowość występowania.
Połysk ma miejsce przy odbiciu promieni świetlnych. Najbardziej widoczny jest w barwach jednolitych, mniej przy ubarwieniach strefowych. Występuje w różnym nasileniu w zależności od ras królików. Właściwy połysk określa się subiektywnie i jest nim średnio intensywny, czyli jedwabisty (połysk jedwabiu).
Wyrównanie wspomnianych wyżej cech jest bardzo pożądane w jak największych obszarach okrywy, jednak nie występuje regularnie. Włosy pokrywowe na głowie, kończynach różnią się długością od włosów tułowia. Barwa w wielu rasach występuje strefowo. Dążymy jednak do łagodnego przejścia między różnicami cech okrywy po za wyjątkami rasowymi.
W/wym cechy okrywy włosowej charakteryzuje duża zmienność spowodowana: wiekiem, płcią, sezonem i czynnikami genetycznymi, klimatycznymi i żywieniowymi.
Króliki rodzą się nagie i w wieku młodocianym dwukrotnie zmieniają okrywę, zwiększając sprężystość i gęstość. Pełnowartościowa okrywa pojawia się w wieku około siedmiu miesięcy. Włosy rosną 6-10 tygodni. W zależności od płci występują niewielkie różnice morfologiczne i anatomiczne okrywy. Samice mają włosy grubsze i dłuższe, a tym samym futra mniej delikatne. Przy ocenie fenotypu królików należy brać pod uwagę zmienność sezonową. Polega ona na wyraźnej różnicy okrywy w sezonach letnim i zimowym oraz w okresach wymiany owłosienia tzw. okresach linienia. Najbardziej pożądanym stanem okrywy włosowej jest okrywa w miesiącach jesienno- zimowych tzn. od listopada do marca. W pozostałych okresach po za linieniem trudno jest określić stan okrywy włosowej. Pomocnym może być fakt koloru skóry w czasie wzrostu włosów. Skóra królika w tym czasie wytwarza barwnik i przybiera kolor sinawy. Po zakończeniu wzrostu skóra staje się znowu jasna. Fakt ten nie dotyczy królików z białą okrywą, u których pozostaje określenie różnicy długości warstw pokrywowej i podszycia. Zmienność klimatyczna polega na różnicy w miękkości okrywy w zależności od klimatu. Im klimat łagodniejszy, bardziej wilgotny- tym okrywa elastyczniejsza, miękka. Żywienie ma duży wpływ na jakość okrywy włosowej. Karma powinna zaspokajać potrzeby ilościowe i jakościowe zwierząt. W kształtowaniu jakości okrywy udział biorą: witaminy, tłuszcze, mikroelementy i kwasy  (foliowy, folinowy i cholina). Wszelkie niedobory mają ujemny wpływ na stan okrywy. Brak Wit. A opóźnia linienie, B6 powoduje wypadanie włosów i depigmentację. Rezultatem niedoborów są również takie zjawiska jak: kruchość, szorstkość, zmatowienie i rozdwajanie włosów. Zmienność genetyczna to wszelkie mutacje i krzyżowania mutantów prowadzące niejednokrotnie do powstania nowych odmian barwnych, a nawet ras. Rzadko następują zmiany strukturalne i morfologiczne okrywy, jednak na tych przykładach powstały: królik angorski lub reks. Najczęściej spotykanymi były i są zmienności mutacyjne dziedziczone niewątpliwie polegające na rozjaśnianiu lub przyciemnianiu okrywy, występowaniu w różnym natężeniu pigmentów. Dzięki nim powstało wiele barw i odcieni.
Hodowanie królików rasowych to wielkie wyzwanie. Ambicją wielu hodowców- pasjonatów jest taka praca hodowlana, by na drodze selekcji i doboru kojarzeń mieć własne stado podstawowe jak najbardziej zbliżone do wzorca. Zawartość tego artykułu dalece nie wyczerpuje tematu i nie upoważnia do podjęcia prób, jednak mam nadzieję, że pomoże wielu hodowcom w zrozumieniu i rozwiązaniu problemów a może zachęci do zgłębienia wiedzy i rozszerzenia zakresu hodowli.


 
Start arrow Artykuły arrow Króliki- praca hodowlana cz.II
Króliki- praca hodowlana cz.II
Redaktor: Stefan   
10.01.2010.


    Po dokonaniu kontroli użytkowości zwierząt i przeprowadzeniu selekcji hodowca musi dokonać doboru  par do rozpłodu. Zwierzęta gospodarskie ze względu na swoją poligamiczność nie są dosłownie dobierane parami lecz na jednego samca może przypadać kilka samic (przy zapładnianiu przez inseminację kilkanaście). Pary tworzą się u zwierząt monogamicznych, natomiast u królików „para” ma miejsce w momencie  pokrycia samicy przez określonego samca.
W stanie dzikim króliki rozmnażają się na zasadzie panmiksji czyli losowego doboru, w hodowli zaś musi to być przemyślana  praca obliczona na doskonalenie cech założonych przez hodowcę.
Króliki dobrane do rozpłodu mogą być homogeniczne lub heterogeniczne.
W pierwszym przypadku oba osobniki są do siebie genetycznie podobne i wcale nie muszą być spokrewnione. Mogą to być króliki, które od pokoleń były selekcjonowane na geny wytypowane przez hodowcę, a tym samym posiadające wiele genów identycznych. W przypadkach takich u potomstwa wzrastać będzie homozygotyczność i mioty będą bardziej wyrównane- mniejsza zmienność genetyczna niż u par heterogenicznych.
W hodowlach królików rasowych, gdzie zwraca się uwagę na wysoką wartość genetyczną populacji stada podstawowego większość jest wynikiem selekcji, a nie kojarzeń w pokrewieństwie. Jest to słuszne z tego względu, że potomstwo homozygotyczne w parach genów wyznaczających pożądane cechy fenotypowe będzie mogło być rodzicami następnych pokoleń zapewniając przekazywanie zakładanych cech swoim dzieciom.
Pary heterogeniczne powodują skutki odwrotne. Wprawdzie mioty ich cechują wyższe wartości genetyczne od doboru losowego, jednak potomstwo jest mniej wyrównane. W większości hodowli, gdzie nie prowadzi się pracy hodowlanej zjawiskiem codziennym jest dobór heterogenicznych par, gdzie samiec jako osobnik poddawany ostrzejszej selekcji posiada wyższą wartość genetyczną niż samica. W hodowlach takich nie prowadzi się też doborów krewniaczych.
W doborze par do rozpłodu musimy uwzględniać kryteria takie jak:
-    rasa,
-    pochodzenie,
-    wartość genetyczna,
-    wiek,
-    konstytucja organizmu,
-    genetyczne markery.
Kryteria te stosujemy po przeprowadzonych ocenach i selekcji, a więc po zatrzymaniu w ich wyniku osobników posiadających cechy fenotypowe i genotypowe preferowane przez hodowcę.
Dobór ze względu na rasę jest ważny, ponieważ hodowca musi podjąć decyzję czy zamierza hodować króliki w czystości rasy, czy dobierać osobniki różnych ras pod kątem użytkowości zwierząt. Osobiście jestem zwolennikiem hodowli w czystości rasy i pod tym kątem kieruję swoją hodowlą.
Kryterium pochodzenia królików musi być brane pod uwagę przy doborze do kojarzeń krewniaczych lub nie spokrewnionych.
Wartość genetyczna to bardzo ważne kryterium. Hodowca powinien szczególnie badać ten aspekt. Chcemy osiągnąć potomstwo lepsze pod względem cech preferowanych. Osobniki heterozygotyczne dadzą nam potomstwo różne, ponieważ nie wystąpi sumujące się działanie genów lub mogą zadziałać czynniki środowiskowe wpływające na inny od oczekiwanego wynik. W hodowli rasowej musimy dokładnie przyglądać się potomstwu i ich rodzicom by móc ocenić genotyp królików. Cechy fenotypowe mogą być mylące a wielu hodowców przekonało się, że po rekordzistach rodzicach otrzymywali mierne potomstwo.
Wiek rodziców jest ważny ze względu na podział jądra komórkowego powstającej gamety. U królików młodych i zbyt starych częściej występują zaburzenia podziałów komórek.
Konstytucja hodowlana to kryterium związane z przeżywalnością królików, z możliwością przetrwania w różnych warunkach inwentarskich nie zawsze prawidłowo przystosowanych dla hodowanych zwierząt. Należy w miarę możliwości dobierać pary wychowane w tych samych lub podobnych warunkach środowiskowych. Ich genotypy sprawdzone w danej hodowli mają szansę dać potomstwo równie dzielnie sprawujące się w tej hodowli.
Temat markerów genetycznych to proces dla naukowców i badaczy. Zainteresowanym mogę podpowiedzieć pewne możliwości rozwiązań, jednak praktycznie w hodowlach nie zalecałbym podejmowania prób.

Dobór par do rozpłodu to zagadnienie bardzo ważne. Jedną z ważniejszych spraw jest wartość genetyczna królików. Zły dobór lub dobieranie bezplanowe mogą doprowadzić do strat, gdyż brak obserwacji, selekcji może pogłębiać odwrotną od oczekiwanej wartość fenotypową stada. Naprawa popełnionych błędów jest pracochłonna i czasochłonna.
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Imieniny

21 Stycznia 2018
Niedziela
Imieniny obchodzą:
Agnieszka, Epifani,
Jarosław, Jarosława,
Jerosława, Marcela
Do końca roku zostało 345 dni.
© 2018 Królikarz Polski ::
- www.krolikarzpolski.pl -