Króliki należą do zwierząt roślinożernych. Układ pokarmowy jest przystosowany do bardzo dobrego wykorzystania substancji zawartych w podawanych paszach roślinnych. W warunkach naturalnych króliki same regulują sobie rodzaj i dawkę pokarmu, uwzględniając stan fizjologiczny lub wiek. Gdy brakuje pokarmu zmieniają miejsca bytowania. W warunkach fermowych nasze zwierzęta zdane są na człowieka. W wyniku powstania wielu ras (w tym szczególnie mięsnych) , żywienie uległo komercjalizacji i jednym z podstawowych kryteriów jest otrzymanie jak największych przyrostów, miotów – przy jak największej opłacalności hodowli czy chowu. Nieco inna specyfika powinna obowiązywać w hodowlach królików rasowych, gdzie stosowane są odmienne kryteria. Hodowcy dążą do uzyskania u swoich podopiecznych pięknej okrywy włosowej, budowy najbardziej zbliżonej do wzorca czy barw wzorcowych. Jednak u jednych i drugich ważne są koszty utrzymania i aby zachować proporcje między uzyskaniem dobrych wyników a jakością musimy wprowadzać zbilansowane dawki żywieniowe. Normy żywieniowe określają ogólną energię i udział składników odżywczych oraz witamin, makro i mikroelementów. Pokarm ma zapewnić zwierzętom zaspokojenie podstawowych potrzeb energetycznych organizmu jak również dostarczyć materiałów budulcowych dla potrzeb wzrostu. Królik pobiera średnio pokarm 70-80 razy na dobę w dawkach po 2-8 g. W ciągu doby, w okresie intensywnego wzrostu króliki pobierają do 5% masy ciała granulatu i do 10% masy ciała wody. W tym okresie stosunek przyrostu masy ciała do pobieranego pokarmu powinien wynosić 1:3. W skład paszy wchodzą ; węglowodany, białka, tłuszcze i sole mineralne. Stosunek ilościowy powinien odpowiednio wynosić- 5:2:1:1. Podawana pasza to sucha masa i woda. Sucha masa w podawanych paszach ma odpowiednio wartości; 80-95% w ziarnach zbóż, śrut zbożowych i suszu z roślin, 20-25% w okopowych i 15% w zielonkach. W suchej masie zawarte są związki organiczne i mineralne. Do organicznych należą związki azotowe i bezazotowe. Do azotowych zaliczamy; białka, amidy (niebiałkowe), witaminy i biokatalizatory. Do bezazotowych zaliczamy; węglowodany i tłuszczowce. Zapotrzebowanie na energię i składniki pokarmowe jest zróżnicowane i zależy od wieku, stanu fizjologicznego, masy, warunków higienicznych oraz intensywności i sposobu użytkowania. W normach żywieniowych podaje się wartości zapotrzebowania na energię metaboliczną mierzoną w kilokaloriach (kcal) lub kilodżulach (kJ). Zapotrzebowanie energetyczne bez względu na rasę dorosłych królików w stanie spoczynku płciowego jest różne i wynosi odpowiednio; dla 2 kg masy ciała- 987 kJ, dla 3,5 kg- 1330kJ i dla 5 kg- 1841 kJ. Jeżeli przyjmiemy, że wartości te stanowią 100% dawki żywieniowej to w różnych stanach rozpłodu dawki te wynoszą: - samce użytkowane intensywnie- 125%, - samice w I połowie ciąży- 125%, - samice w II połowie ciąży- 150%, - samice w okresie odchowu młodych- 200%, - samice w okresie odchowu młodych i ciąży- 400%. Białko- młode króliki wykorzystują do wszystkich procesów życiowych, (budowa tkanek w okresie wzrostu), dorosłe do odnowy tkanek i sierści, prawidłowego przebiegu trawienia i gospodarki hormonalnej oraz wytwarzania enzymów, mleka, nasienia. Białko jest pobierane z roślin oraz z koncentratów paszowych z udziałem aminokwasów syntetycznych. Spośród 21 znanych aminokwasów króliki muszą otrzymywać 10; walinę-0,7%; leucynę-1,05%; izoleucynę-0,6%; metioninę-0,6%; lizynę-0,65%; treoninę-0,55%; tryptofan-0,18%; argininę-0,8%; histydynę- 0,35%; fenyloalaninę+ tyrozynę- 1,2%. Aminokwasem limitującym jest metionina z której syntezuje się cystyna i cysteina. Te ważne aminokwasy siarkowe są składnikami w tworzeniu i wymianie okrywy włosowej. Największe ilości metioniny są w strączkowych, łubinie, rzepaku, drożdżach, śrucie rzepakowej i sojowej poekstrakcyjnej. Strawność białka wynosi średnio 75% jednak każde zwiększenie udziału włókna o 1% powoduje zmniejszenie strawności białka o 1,45%. Zapotrzebowanie na białko wynosi 14-18% białka strawnego w dawce dziennej pokarmowej. Tłuszcz – jest największym dostarczycielem energii i głównie pochodzi z metabolizmu węglowodanów. 1 g tłuszczu daje 38-39 kJ energii, a ponadto jest rozpuszczalnikiem witamin A,D,E,K. Zapotrzebowanie na tłuszcz wynosi 4-8% tłuszczu surowego w zależności od użytkowania płciowego. Włókno – jest najtrudniej strawnym składnikiem pokarmowym. Stanowi ono balast, pobudza wydzielanie soków trawiennych, motorykę przewodu pokarmowego, sprzyja rozwojowi bakterii niezbędnych w woreczku robaczkowym i jelicie ślepym, poprawia strukturę pokarmu. Strawność włókna określa się na 12-22% w zależności od rodzaju paszy (najmniejsza- słoma, trawy; największa-motylkowe, strączkowe). Zapotrzebowanie na włókno to 12-15%. Węglowodany (pozostałe) – w tej grupie znajdują się związki bezazotowe takie jak; cukry proste, dwucukry, gumy, celuloza i skrobia. Najważniejsza jest tu skrobia pochodząca głównie ze zbóż skarmianych w postaci ziarna jak również stanowiących składnik pasz granulowanych. Strawność węglowodanów wynosi 70-90%. Wykorzystywane są do zaspokajania potrzeb energetycznych, a ich nadmiar odkładany jest jako tłuszcz w tkance tłuszczowej i glikogen w wątrobie. Sole mineralne- są to pierwiastki występujące w dawkach pokarmowych jako związki nieorganiczne. Dzielimy je na; makroelementy- w organizmie w ilości powyżej 0,01% ( wapń, sód, potas, magnez, chlor, siarka i fosfor) i mikroelementy- w organizmie poniżej 0,01% ( żelazo, kobalt, miedź, mangan, cynk, jod, fluor, molibden, selen). Wszystkie pierwiastki mają duże znaczenie w przebiegu procesów życiowych królików , dlatego też muszą być stale obecne w paszy i wodzie do picia. Witaminy- są bardzo ważnymi składnikami paszy jednak ich niedobór jak i nadmiar są groźne dla zdrowia królików. Woda- organizm królika składa się w około 70% z wody. Jest ona niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania. Utrata 0,1 zawartości wody przez organizm powoduje śmierć zwierzęcia z odwodnienia. Przyjmuje się, że królik powinien pić 0,1 l wody na kg masy ciała, jednak najbezpieczniej jest zapewnić stały dostęp do wody. Samice karmiące mogą wypić do 4,0 l wody dziennie.
